سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
20
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
[ كلام در اطراف كلمه آل ] زبانى بر كسى كه فصل الخطاب داده شده است . شارح گويد فصل به معناى اسم مفعول يعنى مفصولست و اضافه [ فصل ] به [ خطاب ] از قبيل اضافه صفت بموصوف مىباشد فلذا در مقام تفسير كلمه مزبور را به [ الخطاب المفصول ] تبديل نموده و سپس آن را چنين تشريح مىكند : خطاب مفصول عبارتست از كلام بيّن و آشكار و روشنى كه هر مخاطبى آن را واضح و بدون ابهام بيابد و بر او اشتباه نشود . و پس از آن احتمال دومى را ذكر نموده و مىگويد : ممكن است فصل به معناى [ فاصل ] باشد بنابراين معناى آن اينست : خطاب فاصل عبارتست از كلاميكه حق را از باطل جدا نمايد . قوله : من يخاطب به : ضمير در [ به ] به الخطاب راجعست . قوله : و لا يلتبس عليه : ضمير مستتر در [ يلتبس ] بخطاب و در [ عليه ] به من يخاطببه راجعست . متن : و على آله : شرح عربى اصله ، اهل بدليل اهيل . خصّ استعماله فى الاشراف و اولى الخطر . ترجمه و درود قلبى بر دودمان حضرتش باد . شارح در ذيل [ و على آله ] مىگويد : اصل [ آل ] اهل بوده بدليل استعمال اهيل در تصغير آن اين كلمه را در مقام استعمال اختصاص به اشراف و صاحبان عظمت دادهاند